Stærðfræði við lok grunnskóla:

Stutt samantekt helstu niðurstaðna úr PISA 2003 rannsókninni.

Ísland tók þátt í PISA 2003 rannsókninni á frammistöðu 15 ára ungmenna í stærðfræði, lestri og náttúrufræði, sem er önnur umferð OECD-PISA verkefnisins, en fyrsta umferðin var árið 2000. Þá reyndust íslenskir 15 ára nemendur vera rétt ofan við meðallag OECD landanna í lestri, rúmlega og marktækt yfir meðaltali í stærðfræði og rétt undir meðaltali í náttúrufræði.

Árið 2003 var lögð áhersla á stærðfræði hjá 15 ára nemendum og reyndust íslenskir nemendur standa sig mun betur í þeirri grein en áður hefur sést í jafn stórri rannsókn. Ísland var í 10.-14. sæti miðað við allar OECD þjóðirnar og með lítið eitt betri árangur en Svíþjóð og Danmörk og verulega betri árangur en Noregur. Eins og í fyrri alþjóðlegum samanburðarrannsóknum reyndist Finnland standa sig allra þjóða best í stærðfræði, ásamt Hong-Kong, Kóreu og Hollandi. Á Íslandi reyndist jafnframt vera tiltölulega lítill munur á milli skóla, raunar sá minnsti sem fram kom í allri rannsókninni.

Rannsóknin sýndi enn fremur að á Íslandi er mjög sérstæður munur á piltum og stúlkum í stærðfræði. Hið almenna mynstur kynjamunar í stærðfræði hjá öllum þátttökuþjóðunum er að piltar eru nokkuð betri í stærðfræði en stúlkur, en Ísland er eina landið þar sem þessi munur snýst algerlega við, þannig að íslenskar stúlkur eru verulega betri í stærðfræði við 15 ára aldur en piltar. Þegar þessi niðurstaða er skoðuð nánar og brotin niður eftir landshlutum, sést að þessi kynjamunur er mestur utan höfuðborgarsvæðisins þ.e. í dreifbýli landsins. Í Reykjavík og í nágrenni Reykjavíkur eru stúlkur lítið eitt betri í stærðfræði en piltar, en sá munur er ekki marktækur. Á flestum öðrum stöðum á landinu er stúlkur verulega betri í stærðfræði og er hinn óvenjulegi munur kynjanna á Íslandi í heild, fyrst og fremst vegna þessa mismunar landshluta. Íslenskar stúlkur eru í áttunda sæti borið saman við allar stúlkur sem tóku þátt í rannsókninni, sem er verulega góð frammistaða, en íslenskir piltar eru í tuttugasta sæti borið saman við alla aðra pilta í rannsókninni, sem er nákvæmlega meðalframmistaða. Þar sem piltar í Reykjavík og nágrenni stóðu sig um það bil jafnvel og landsmeðaltal eða marktækt yfir meðaltali rannsóknarinnar allrar, er ljóst að piltar í dreifbýli hafa dregist aftur úr. Því liggur nú fyrir að skýra þurfi þennan mun og rannsaka betur hvað veldur honum. Auka þarf skilning á þeim félagslegu og menntunarlegu þáttum sem hér geta verið að hafa áhrif.

Niðurstöður rannsóknarinnar undirstrika að árangur hins íslenska grunnskóla fer líklega batnandi í stærðfræði, en jafnframt að enn er mikið óunnið verk við að bæta árangurinn enn frekar, sérstaklega hjá piltum í dreifbýlinu. Rannsaka þarf mun nákvæmar hvers vegna árangurinn virðist vera að batna og skoða ítarlega hvað gerðist í kjölfar TIMSS niðurstaðnanna. Námsmatsstofnun mun á næstunni gefa út ítarlegar skýrslur um niðurstöðurnar með áherslu á hinn sérstæða íslenska kynjamun þar sem fjallað verður m.a. um:

• Lestur og náttúrufræði ásamt breytingum frá PISA 2000 til PISA 2003.
• Tengsl frammistöðu við félagslegar og efnahagslegar breytur.
• Námsvenjur og viðhorf til náms og skóla.
• Tengsl eiginleika skóla og frammistöðu nemenda.
• Frammistöðu í þrautalausnum, sem voru hluti PISA 2003 prófsins.

Meðfylgjandi tafla sýnir röðun þátttökuþjóðanna í PISA 2003 á tvo vegu, annars vegar miðað við OECD þjóðirnar eingöngu og hins vegar miðað við öll þátttökulöndin ásamt meðaleinkunn hvers lands.