Spurt og svarað um PISA

Hvað er PISA ?

PISA er umfangsmikil alþjóðleg rannsókn á hæfni og getu 15 ára nemenda í lestri, náttúrufræði, stærðfræði og þrautalausn. Sá aldur er valinn vegna þess að í flestum löndum markar hann lok almennrar skólagöngu. PISA er skammstöfun fyrir enska heiti rannsóknarinnar Programme for International Student Assessment. Rannsóknin er á vegum OECD (Efnahags- og framfarastofnunarinnar). Alls taka 32 þjóðir þátt í rannsókninni, þar af 28 aðildarríki OECD. Námsmatsstofnun (áður Rannsóknastofnun uppeldis- og menntamála) sér um framkvæmd rannsóknarinnar á Íslandi fyrir hönd menntamálaráðuneytisins. Verkefnisstjóri er Almar M. Halldórsson. Fulltrúi Íslands í alþjóðlegri stjórn verkefnisins er Júlíus K. Björnsson.

Kenningarammi:
PISA er samstarfsverkefni þátttökuþjóða sem eru árið 2006 um 60 talsins. Allar þátttökuþjóðir taka þátt í stefnumótun og þróun PISA. Færni á hverju og einu sviði, þ.e. í stærðfræði, lesskilningi og náttúrufræði, er skilgreind sem sú færni sem einstaklingurinn þarf á því sviði til að takast á við framtíðina, leysa verkefni sem daglegt líf krefst af honum og nýta þekkingu við raunverulegar aðstæður.

Kenningaramma og forsendum PISA 2006 er lýst mjög nákvæmlega hér:

PISA kenningarrammar (útgáfa 2006)

Kenningaramma og forsendum PISA 2003 er lýst mjög nákvæmlega hér:

PISA kenningarammar (útgáfa 2003)

Kenningaramma og forsendum PISA 2000 er lýst mjög nákvæmlega hér:

PISA kenningarammar (útgáfa 2000)

Framkvæmd:
Í PISA er prófun endurteknar á þriggja ára fresti með mismunandi áherslum í hvert sinn. Það svið sem áhersla er lögð á tekur 2/3 af próftímanum en hin sviðin skipta á milli sín 1/3 próftímans. Fyrsta könnunin, þar sem áhersla var lögð á lestur, fór fram vorið 2000. Árið 2003 var aðaláherslan lögð á stærðfræði og árið 2006 á náttúrufræði. Þannig fæst ekki aðeins samanburður milli landa heldur einnig milli tímabila, nokkuð sem ekki hefur verið gert áður í svo yfirgripsmikilli rannsókn.

PISA er langtímarannsókn sem staðið hefur yfir frá árinu 1998 og fjölmargir aðilar, þar á meðal sérfræðingar í lestri, stærðfræði og náttúrufræði hafa komið að undirbúningi og framkvæmd verksins. Árið fyrir hvert próf, þ.e. 1999, 2002 og 2005 er gerð forprófun á efni viðkomandi prófs og framkvæmd rannsóknarinnar prufukeyrð. Hér á landi hefur skapast hefð fyrir að leggja aðalprófið fyrir 15. mars og þá er óskað eftir þátttöku allra nemenda í 10. bekk á landinu. Forprófið er hins vegar aðeins lagt fyrir í skólum í Reykjavík og nágrenni.
Tveggja klukkustunda langt skriflegt próf er lagt fyrir hvern nemanda og fer fyrirlögn fram í öllum skólum. Prófspurningarnar eru blanda af krossaspurningum og opnum spurningum. Nemendur svara auk þess 20-30 mínútna löngum spurningalista þar sem aflað er ýmissa grunnupplýsinga um þá sjálfa. Auk þess svara skólastjórar 30 mínútna spurningalista um ýmsa þætti í skólastarfinu.

Markmið rannsóknarinnar:
Markmið rannsóknarinnar er að vera stefnumótandi fyrir menntakerfi framtíðarinnar. Vonast er til að niðurstöður gefi m.a.:

Mynd af kunnáttu og getu nemenda í ólíkum löndum við lok skyldunáms og veiti þannig grundvöll fyrir alþjóðlegan samanburð og samræðu milli landa um ólík menntakerfi og stöðu nemenda í ólíku menningar- og menntunarumhverfi.

Vísbendingar um samhengi niðurstaðna úr kunnáttuprófinu annars vegar og einkenna einstaklingsins og skólakerfisins hins vegar.

Vísbendingar um stefnu, getu og kunnáttu nemendanna í tímans rás.

OECD leggur mikla áherslu á tengsl félagslegs og efnahagslegs bakgrunns nemenda við getu þeirra. Markmiðið með rannsókninni er því ekki síður að finna hver munurinn er á getu nemenda þeirra þjóða sem standa vel að vígi efnahagslega og svo hinna sem ekki eru jafn vel staddar.

Staða verkefnis:

PISA 2000

Aðaláhersla: Lesskilningur

Einnig prófað: Stærðfræði og Náttúrufræði

Upplýsingar um PISA 2000, þar á meðal aðalskýrslu og ýmsar sérhæfðar skýrslur, skýrslur ólíkra landa, kenningaramma, tæknilegar upplýsingar og gagnagrunn PISA 2000 má nálgast hér: www.oecd.org/pages/0,2966,en_32252351_32236159_1_1_1_1_1,00.html

PISA 2003

Aðaláhersla: Stærðfræði

Einnig prófað: Lesskilningur, Náttúrufræði og Þrautalausnir

Upplýsingar um PISA 2000, þar á meðal aðalskýrslu og ýmsar sérhæfðar skýrslur, skýrslur ólíkra landa, kenningaramma, tæknilegar upplýsingar og gagnagrunn PISA 2003 má nálgast hér: www.oecd.org/pages/0,2966,en_32252351_32236173_1_1_1_1_1,00.html

PISA 2006

Aðaláhersla: Náttúrufræði

Einnig prófað: Lesskilningur, Stærðfræði og Tölvupróf í Náttúrufræði (CBAS)

Aðalskýrsla PISA 2006 kemur út í desember 2007. Upplýsingar um kenningaramma PISA 2006 má nálgast hér: www.oecd.org/pages/0,2966,en_32252351_32236173_1_1_1_1_1,00.html

PISA 2009, 2012 og 2015